🌿 કૃષિ હોંડા યોજના કર્ણાટક: દુષ્કાળ સામે રક્ષણ આપતી ખેત તલાવડી સબસિડી

કર્ણાટકનો ઉત્તર અને મધ્ય ભાગ (જેમ કે વિજયપુરા, ચિત્રદુર્ગ અને બાગલકોટ) વારંવાર અનિયમિત વરસાદ અને દુષ્કાળનો ભોગ બને છે. આ સંકટમાંથી ખેડૂતોને ઉગારવા અને પાણી સંગ્રહને ઉત્તેજન આપવા માટે, કર્ણાટક સરકારના કૃષિ વિભાગ દ્વારા પ્રખ્યાત કૃષિ હોંડા યોજના (Krishi Honda Scheme) ચલાવવામાં આવે છે. આ યોજના અંતર્ગત ખેડૂતોને તેમના પોતાના ખેતરમાં ચોરસ તલાવડી ખોદવા માટે મોટી આર્થિક સબસિડી આપવામાં આવે છે. આ તલાવડી વરસાદી પાણીને સંગ્રહિત કરે છે, જે પછીથી ગંભીર કટોકટીમાં પાક બચાવવા માટે પિયત પૂરું પાડે છે. આ યોજના રાજ્યની ટપક પદ્ધતિ સાથે સંકળાયેલી છે, અને તેમાં ખેડૂતની શ્રેણી મુજબ 50% થી 90% સુધીની સબસિડી મળે છે, જેથી નાના ખેડૂતો પણ પોતાના ખેતરમાં પાણીનો સંગ્રહ કરી શકે છે.

તલાવડી બનાવવા માટે ખેતરના એવા ઢાળવાળા ભાગની પસંદગી કરો જ્યાં વરસાદી પાણી કુદરતી રીતે વહીને એકઠું થાય છે. કૃષિ હોંડાનું સ્ટાન્ડર્ડ માપ 21 મીટર x 21 મીટર x 3 મીટર (આશરે 13 લાખ લીટર પાણી ક્ષમતા) અથવા 18 મીટર x 18 મીટર x 3 મીટર હોવું જોઈએ. પાણીનું ઝરણ અટકાવવા તળિયે એચડીપીઈ પ્લાસ્ટિક લાઇનર નાખવું અતિ હિતાવહ છે.

ખેતરમાં પક્કી કૃષિ હોંડા બનાવવાથી પાણીની મોટી સુરક્ષા ઊભી થાય છે:

• સુકાઈ જતી બચતી ફસલ: સંગ્રહાયેલ પાણી દ્વારા મગફળી, મકાઈ અને શેરડી જેવા પાકોને કટોકટી વખતે 3 વાર પિયત આપી શકાય છે, જેથી પાક બળી જતો નથી.
• ભૂગર્ભ જળ રિચાર્જ: કાળી કે ચીકણી માટીના વિસ્તારોમાં સાદી તલાવડીનું પાણી જમીનમાં ઉતરીને નજીકના કુવા કે બોરવેલના જળસ્તરને ઊંચા લાવે છે.
• પાક નિષ્ફળ જવાની ચિંતા મુક્ત: પાણીની ચિંતા દૂર થવાથી ખેડૂતો આખું વર્ષ નિર્ભય રહીને ઉત્તમ ખેતી કરી શકે છે અને મોંઘા બિયારણનો ખર્ચ બચે છે.

જંતુનાશક દવાઓ વગરના ઓર્ગેનિક ખેતરમાં આવેલી કૃષિ હોંડા પક્ષીઓ, પતંગિયા અને ખેતીને ઉપયોગી જીવડાં માટે આશ્રયસ્થાન બને છે, જે પાકને નુકસાન કરતા ઝીણા જીવડાં ખાઈ જઈને કુદરતી રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

પ્લાસ્ટિક લાઇનર પથરાવતા પહેલા ખાતરી કરો કે તલાવડીના તળિયે કોઈ પણ ધારદાર પથ્થર ન હોય. પાણી ભરેલી તલાવડીમાં કોઈ પશુ કે માણસ પડી ન જાય તે માટે ફરતે કાળજીપૂર્વક કાંટાવાળા તારની વાડ કરવી જરૂરી છે.

કૃષિ હોંડાથી પાણીની સુવિધા થતા કર્ણાટકના ખેડૂતો નાળિયેરી, સોપારી, કેરી અને ડ્રેગન ફ્રૂટ જેવા બાગાયતી અને રોકડીયા પાકો વાવીને ઊંચી કમાણી કરી રહ્યા છે.