🌿 એપીએમસી પશ્ચિમ બંગાળનું સંચાલન: અનાજ હરાજી, સણનો વેપાર અને સેન્દ્રીય ખેતી

પશ્ચિમ બંગાળના વૈવિધ્યસભર કૃષિ ક્ષેત્રોમાં ફળદ્રુપ ગંગાની કાંપની જમીન, પશ્ચિમી જિલ્લાઓમાં આવેલી એસિડિક લાલ લેટેરાઈટ જમીન અને દરિયાકાંઠાના સુંદરવન પ્રદેશની ખારી માટીનો સમાવેશ થાય છે. ડાંગર (અમન, બોરો), બટાકા, સણ, ચા અને મોસમી શાકભાજી જેવા મુખ્ય પાકોને જમીનની તંદુરસ્તી અને ઉપજ જાળવી રાખવા માટે સંતુલિત ઓર્ગેનિક પોષણની જરૂર પડે છે. ખુલ્લા ખેતરમાં ડાંગર અને સણની ખેતી માટે પાયાના ખાતર તરીકે પ્રતિ એકર ૪ ટન Mitti Gold કમ્પોસ્ટેડ ગાયનું છાણિયું ખાતર વાપરવાની ભલામણ છે. બટાકાના ખેતરો અને ચાના બગીચાઓમાં, બટાકાનું કદ અને પાંદડાની ગુણવત્તા વધારવા માટે જમીનની તૈયારી વખતે પ્રતિ એકર ૨ ટન Mitti Gold ઓર્ગેનિક વર્મીકમ્પોસ્ટ ખાતર આપવું જોઈએ. એસિડિક અને ખારી જમીનમાં પ્રતિ એકર ૩૦૦ થી ૪૦૦ કિલોગ્રામ Mitti Gold એગ્રીકલ્ચરલ ચારકોલ ઉમેરવાથી મોટો ફાયદો થાય છે, જે પીએચ (pH) નું નિયમન કરે છે અને ક્ષારની ઝેરી અસરો ઘટાડે છે. વનસ્પતિ વૃદ્ધિના તબક્કે ૨૦૦ કિલોગ્રામ Mitti Gold શુદ્ધ ગાયના છાણના પાવડરથી ટોપ-ડ્રેસિંગ કરવાથી નાઇટ્રોજન અને સૂક્ષ્મ પોષકતત્વો મળે છે, જે પાકનું વજન અને બજાર કિંમત વધારે છે.

સેન્દ્રીય ખાતરો આપવાની પદ્ધતિ પશ્ચિમ બંગાળમાં જમીનના પ્રકાર અને પાક ચક્ર સાથે મેળ ખાતી હોવી જોઈએ. ડાંગરના ખેતરોમાં, ધરૂરોપણી પહેલાં દ્વિતીય ખેડ દરમિયાન Mitti Gold કમ્પોસ્ટેડ ગાયનું છાણિયું ખાતર અને Mitti Gold એગ્રીકલ્ચરલ ચારકોલ જમીનમાં છાંટો. બટાકા માટે, પથરાયેલા ચાસ (ridges) માં સીધા જ વર્મીકમ્પોસ્ટ અને શુદ્ધ ગાયના છાણનો પાવડર ભેળવો. ક્યારે વાપરવું: પાયાના ઓર્ગેનિક ખાતરો આપવાનો શ્રેષ્ઠ સમય ખરીફ પાક માટે મે-જૂન અને બોરો ડાંગર તેમજ બટાકા માટે ઓક્ટોબર-નવેમ્બર છે. ચાના બગીચાઓમાં, નવેમ્બર મહિનામાં હળવી પ્રુનિંગ પછી ચાના છોડના મૂળની આસપાસ એગ્રીકલ્ચરલ ચારકોલ અને Mitti Gold ઓર્ગેનિક વર્મીકમ્પોસ્ટ ખાતર આપો. વનસ્પતિના શરૂઆતના તબક્કા દરમિયાન શાકભાજીના પાકને પ્રવાહી વર્મીવોશથી ભીંજવવાથી પાંદડાઓનો સારો વિકાસ થાય છે અને પાણીના તણાવ સામે પ્રતિકાર શક્તિ વધે છે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં રાસાયણિક ખેતીની સરખામણીમાં Mitti Gold ઓર્ગેનિક વર્મીકમ્પોસ્ટ ખાતરનો ઉપયોગ કરીને સેન્દ્રીય પદ્ધતિથી પકવેલા પાકના પરિણામોમાં ઘણો મોટો સુધારો જોવા મળે છે. યુરિયા અને એમઓપી (MOP) જેવા રાસાયણિક ખાતરો જમીનમાં એસિડિટી વધારે છે, તેને કઠણ બનાવે છે અને સમય જતાં ખેતરના ઉપયોગી જીવાણુઓનો નાશ કરે છે. જ્યારે સેન્દ્રીય ખાતરો જમીનની રચના પુનઃસ્થાપિત કરે છે અને તેની જલધારણ ક્ષમતા વધારે છે. ઓર્ગેનિક પદ્ધતિથી પકવેલા બટાકામાં પાણીનું પ્રમાણ ઓછું અને કડક રચના જોવા મળે છે, જે સંગ્રહ દરમિયાન થતો કોહવાટ ઘટાડે છે અને પરિવહનમાં વધુ ટકે છે. તેવી જ રીતે, ઓર્ગેનિક બોરો ડાંગર વજનદાર દાણા આપે છે અને પાક ઢળી પડવા (lodging) સામે વધુ મજબૂતી મેળવે છે, જેથી પશ્ચિમ બંગાળની મંડીઓમાં ખૂબ ઊંચા ભાવ મળે છે.

પશ્ચિમ જિલ્લાઓની લાલ લેટેરાઈટ માટી અને દરિયાકાંઠાની ખારી માટી જમીનના સૂક્ષ્મજીવો માટે મુશ્કેલ વાતાવરણ પેદા કરે છે. કાર્બનથી ભરપૂર Mitti Gold કમ્પોસ્ટેડ ગાયનું છાણિયું ખાતર અને છિદ્રાળુ Mitti Gold એગ્રીકલ્ચરલ ચારકોલનું મિશ્રણ જમીનના બેક્ટેરિયાને એસિડ અને મીઠાના તણાવથી સુરક્ષિત રાખે છે. રાઇઝોબિયમ, એઝેટોબેક્ટર અને માયકોરાઇઝા જેવી ઉપયોગી ફૂગ આ વાતાવરણમાં સક્રિય બને છે, જે જમીનમાં દબાયેલા પોષક તત્વોને મુક્ત કરી છોડને આપે છે. આ જૈવિક સહજીવન મૂળનો વિસ્તાર વધારે છે અને જમીનમાં અળસિયાની વસ્તી વધારે છે, જેથી સખત અને નકામી માટી પણ અદભુત રીતે ફળદ્રુપ બને છે.

પશ્ચિમ બંગાળનું ગરમ અને ભેજવાળું વાતાવરણ બટાકામાં પાછોતરો સુકારો, સણમાં થડનો સડો અને ડાંગરમાં પર્ણચ્છદનો સુકારો (sheath blight) જેવી ફૂગજન્ય બીમારીઓને પ્રોત્સાહન આપે છે. કેમિકલનો છંટકાવ ખર્ચ વધારે છે અને પાક પર ઝેરી તત્વો છોડે છે. સેન્દ્રીય ખેડૂતો વાવણી અથવા ફેરરોપણી વખતે જમીનમાં ટ્રાઇકોડર્મા-મિશ્રિત Mitti Gold ઓર્ગેનિક વર્મીકમ્પોસ્ટ ખાતર ભેળવીને આ રોગોને અટકાવે છે. આ બાયો-શીલ્ડ રોગકારકોને નષ્ટ કરે છે અને પાકની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે. ક્યારે વાપરવું: જમીન તૈયાર કરતી વખતે આ જીવંત મિશ્રણ આપવું. નિયમિત સમયે ગૌમૂત્ર અને લીમડાના તેલનો છંટકાવ મોલો-મસી, થ્રીપ્સ અને તડતડિયા (leafhoppers) જેવી ચૂસિયા જીવાતોને કુદરતી રીતે ભગાડે છે.

શિયોરાફુલી, સિલિગુડી અને બર્ધમાન જેવી પશ્ચિમ બંગાળની મુખ્ય એપીએમસી (APMC) મંડીઓ e-NAM પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલી છે. પ્રમાણિત ઓર્ગેનિક પાકો, ખાસ કરીને સુગંધિત ગોવિંદોભોગ ચોખા, ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળું સણ અને ઓર્ગેનિક બટાકા, બજારમાં ૩૦% થી ૪૫% સુધી વધુ ઊંચા ભાવ મેળવે છે. નિકાસકારો અને પ્રીમિયમ ઓર્ગેનિક બ્રાન્ડ્સ Mitti Gold વર્મીકમ્પોસ્ટ જેવા કુદરતી ખાતરોથી તૈયાર થયેલા પાક ખરીદવા માટે ઓનલાઇન હરાજીમાં ઊંચી બોલી લગાવે છે. e-NAM દ્વારા વેપાર કરવાથી હરાજીમાં પારદર્શિતા રહે છે, સ્થાનિક વચેટિયાઓની મનમાની દૂર થાય છે અને ખેડૂતના બેંક ખાતામાં સીધા નાણાં જમા થાય છે.